ابن عبد البرّ اندلسى ( 368 - 463 ه . / 978 - 1070 م . ) و سيرهء نبوى مرورى بر دو كتاب الدرر فى اختصار المغازى و السير ، الاستيعاب فى معرفة الاصحاب « 1 » رسول جعفريان مقدمه از آنجا كه اندلس جزئى از وطن اسلامى است و در دورانى ، دامنهء آن از شرق تا به غرب عالم توسعه يافته بود ، پس از رواج عقيدهء اسلامى در اين بخش ، فرهنگ اسلامى مبناى انديشه و تفكر شد . طبيعى است كه رشد فرهنگى و برآمدن آثار علمى آن ، در امتداد رشد فرهنگ اسلامى در شرق بود ، كه اندلس جزئى از فرهنگ آن شده بود . به همين دليل بود كه منابع دست اوّل هر دانشى به اندلس مىرسيد و در اين ميان ، منابع سيرهء نبوى نيز وجود داشت . برخى از فهرست نويسان و كسانى كه متون درسى عالمان و مشايخ را نوشته‌اند ، ما را از اين مصادر آگاهانيده‌اند . ابن خير اشبيلى ( م . 575 ه . / 1179 م . ) كه فهرستش منبعى براى شناخت حركت تأليف در اندلس « 2 » است ، از سيره‌هايى كه به اندلس رسيده ، چنين ياد كرده است : 1 . مغازى رسول اللّه ( ص ) « 3 » تأليف موسى بن عقبه ( م . 141 ه . / 756 م . ) . « 4 » 2 . كتاب سيرة رسول اللّه ( ص ) از سليمان بن طرخان ( م . 143 ه . / 760 م . ) « 5 »

--> ( 1 ) . اين مقاله برگرفته از كتاب ابن عبد البر الاندلسى و جهوده فى التاريخ از ليث سعود جاسم ( قاهره ، دار الوفاء ، 1407 ) است . ( 2 ) . عبد العزيز الاهوانى ، كتب برنامج العلماء ، مقاله‌اى در « مجلة المعهد المخطوطات بالقاهرة » ، م 1 ، ج 1 - 2 ، قاهره ، 1955 . ( 3 ) . ر . ك : ابن خير ، الفهرسه ، ص 230 ؛ سزگين ، تاريخ التراث العربى ، ج 1 ، ص 457 - 459 . ( 4 ) . ر . ك : خليفة بن خياط ، طبقات ، ص 267 ؛ ابن عبد البر ، التقصى ، ص 166 . ( 5 ) . تاريخ التراث العربى ، ج 1 ، ص 457 ؛ الفهرسه ، ص 231 ؛ نووى ، التقريب فى اصول الحديث ، ج 1 ، ص 326 .